แพลตฟอร์มแลกเปลี่ยนแบบรวมศูนย์ (CEXs) ยังคงครองส่วนแบ่งสภาพคล่องของคริปโตมากที่สุด อย่างไรก็ตาม อำนาจได้เริ่มเปลี่ยนทิศทางแล้ว เนื่องจากแพลตฟอร์มแบบกระจายอำนาจ (DEXs) ได้เพิ่มส่วนแบ่งตลาดสปอตเป็นสองเท่าในช่วงสองปีที่ผ่านมา พร้อมทั้งขยายบทบาทในตลาดฟิวเจอร์สแบบไร้วันหมดอายุขึ้นห้าเท่าอีกด้วย
จากข้อมูลนี้แสดงให้เห็นว่าการซื้อขายแบบออนเชนนั้นไม่ใช่เพียงทางเลือกเฉพาะกลุ่มอีกต่อไป แต่กำลังกลายเป็นคู่แข่งเชิงโครงสร้างกับแพลตฟอร์มแบบรวมศูนย์ต่างๆ
DEXs รุกตลาด Hyperliquid, Uniswap และ PancakeSwap ติดอันดับ 10 แพลตฟอร์มชั้นนำในไทย
รายงาน 2026 CEX & DEX Trading Activity Report จาก CoinGecko ระบุว่า CEXs ดำเนินการซื้อขายแบบสปอตและฟิวเจอร์สแบบไร้วันหมดอายุเกือบ 80 ล้านล้าน USD ในปี 2025 เพียงปีเดียว แม้ข้อมูลนี้จะเน้นย้ำบทบาทสำคัญของ CEXs แต่การใช้งาน DEXs ก็เติบโตอย่างรวดเร็วเช่นกัน
ส่วนแบ่งตลาดสปอตของ DEX เพิ่มขึ้นจาก 6.9% ในเดือนมกราคม 2024 เป็น 13.6% ในเดือนมกราคม 2026 หากคิดเป็นมูลค่าจริง ปริมาณซื้อขายสปอตรายเดือนของ DEX เพิ่มขึ้นมากกว่าสองเท่า จาก 95.86 พันล้าน USD สู่ 231.29 พันล้าน USD
ช่วงที่พีคที่สุดในเดือนมิถุนายน 2025 DEXs มีสัดส่วนถึง 24.5% ของ กิจกรรมซื้อขายแบบสปอต โดยตามรายงาน ระดับนี้เกิดจากการที่ Binance Alpha 2.0 รันออร์เดอร์ผ่าน PancakeSwap บางส่วน
แม้ว่าการพุ่งขึ้นดังกล่าวจะเกิดขึ้นเพียงชั่วคราว แต่ส่วนแบ่งของ DEX ก็ยังคงอยู่สูงกว่า 10% อย่างต่อเนื่องตั้งแต่ต้นปี 2025 เป็นต้นมา ข้อมูลนี้บ่งชี้ว่าความต้องการใช้งานออนเชนเริ่มมีความมั่นคงมากขึ้น ไม่ได้ลดลงเหมือนที่ผ่านมา
อย่างไรก็ดี แพลตฟอร์มแบบรวมศูนย์ยังคงเป็นศูนย์กลางของสภาพคล่อง โดยคงไว้ซึ่งปริมาณซื้อขายสปอตมากกว่า 1 ล้านล้าน USD ต่อเดือนตลอดช่วงที่ผ่านมา
Perpetuals โอกาสพิเศษของ DEXs กับ Hyperliquid นำตลาด
ตลาดฟิวเจอร์สแบบไร้วันหมดอายุ ได้ขยายขนาดขึ้น 75% ในสองปี เพิ่มขึ้นจาก 4.14 ล้านล้าน USD ในมกราคม 2024 เป็น 7.24 ล้านล้าน USD ในมกราคม 2026 โดยในช่วงเวลาเดียวกัน DEXs เป็นผู้ทำสถิติเติบโตโดดเด่นที่สุด
- ปริมาณซื้อขาย Perp DEX เพิ่มขึ้นถึงแปดเท่า จาก 81.7 พันล้าน USD สู่ 739.5 พันล้าน USD
- ส่งผลให้ส่วนแบ่งตลาดขยับจาก 2.0% ไปสู่ 10.2%
กล่าวโดยสรุป ตอนนี้มีเงิน 1 ใน 10 USD ที่หมุนเวียนใน คริปโตฟิวเจอร์สแบบไร้วันหมดอายุ ไหลผ่านโครงสร้างพื้นฐานแบบกระจายอำนาจแล้ว
ปัจจัยหลักที่ผลักดันคือการเติบโตของ Hyperliquid ซึ่งกลายเป็น DEX เพียงแห่งเดียวที่สามารถติดอันดับ Top 10 ตลาด perp exchange
ภายในระยะเวลาเพียงหกเดือนระหว่างเดือนสิงหาคม 2025 ถึงมกราคม 2026 Hyperliquid มีปริมาณการซื้อขายสะสมถึง 1.59 ล้านล้าน USD ซึ่งทำให้ Hyperliquid ยืนอยู่เคียงข้างแพลตฟอร์มศูนย์กลางรายใหญ่ที่มีมายาวนาน
ในส่วนของตลาด spot Uniswap และ PancakeSwap ก็สามารถเข้าติด Top 10 ตลาด ตามปริมาณซื้อขาย โดยแต่ละแพลตฟอร์มมีมูลค่าการซื้อขายสะสมมากกว่า 0.5 ล้านล้าน USD ภายในหกเดือน
เมื่อไม่นานมานี้ แนวคิดที่ว่า DEXs หลายรายจะสามารถติดอันดับกลุ่มตลาดซื้อขายที่ใหญ่สุดของวงการ ยังคงดูเป็นเรื่องยากที่จะเชื่อ
การลิสต์โทเคนเผยให้เห็นความแตกแยกเชิงโครงสร้าง
นอกจากนี้ รายงานยังชี้ให้เห็นความแตกต่างอย่างมากในเรื่องจำนวนเหรียญที่เปิดให้ซื้อขาย ในกลุ่มแพลตฟอร์มศูนย์กลาง MEXC กับ Gate.io มีเหรียญจดทะเบียน 1,281 และ 1,273 รายการ ตามลำดับ ในรอบ 13 เดือน โดยเฉลี่ยมีเหรียญใหม่เพิ่มราว 100 รายการต่อเดือน
อย่างไรก็ดี ตัวเลขนี้คิดเป็นเพียง 0.01% ของเหรียญที่ถูกสร้างขึ้นทั้งสิ้น 24.04 ล้านเหรียญในช่วงเวลาดังกล่าว
ในทางตรงข้าม Uniswap เพียงเจ้าเดียวมีเหรียญจดทะเบียน 13.69 ล้านเหรียญ สะท้อนลักษณะการเปิดเสรีของโครงสร้างพื้นฐานแบบกระจายศูนย์
ประเด็นนี้แสดงความแตกต่างเชิงรากฐาน CEXs เน้นคัดเลือกเพื่อสร้างความหายาก ขณะที่ DEXs มุ่งขยายปริมาณอย่างมากมาย
ความสูญเสียด้านความปลอดภัย USD 2.4 พันล้าน
อย่างไรก็ดี การเติบโตอย่างรวดเร็วก็ไม่ได้เกิดขึ้นโดยไร้ต้นทุน ตลาดแลกเปลี่ยนคริปโตสูญเสียไปมากกว่า 2.4 พันล้าน USD จากเหตุการณ์แฮ็กในรอบหนึ่งปีที่ผ่านมา
ตลาดศูนย์กลางสร้างความเสียหายกว่า 2 พันล้าน USD โดย 71% เกิดจาก เหตุแฮ็กที่ Bybit ในเดือนกุมภาพันธ์ 2025 เพียงเหตุการณ์เดียว
ส่วน DEXs มีมูลค่าความเสียหายรวมที่ต่ำกว่า โดยเคสใหญ่สุดอยู่ที่ 223 ล้าน USD ซึ่งมักเกี่ยวข้องกับ ช่องโหว่ของ smart contract และการปรับแต่ง oracle
ประเด็นสำคัญจากรายงาน CoinGecko คือ ถึงแม้ CEXs ยังครองตลาด แต่แพลตฟอร์มแบบกระจายศูนย์ก็กำลังไล่ตามอย่างใกล้ชิด ทั้งตลาด spot และอนุพันธ์
ด้วยส่วนแบ่งตลาด DEX ที่สูงกว่า 10% และแพลตฟอร์มบนเชนที่มีมาตรฐานสถาบันเริ่มปรากฏขึ้น การเปลี่ยนแปลงไปสู่สภาพคล่องแบบกระจายศูนย์กำลังกลายเป็นสิ่งที่วัดผลได้
