x402 ซึ่งเป็นโปรโตคอลของ Coinbase ที่ถูกสร้างขึ้นสำหรับการชำระเงินของตัวแทน ได้ดำเนินการธุรกรรมไปประมาณ 200 ล้านรายการนับตั้งแต่เปิดตัว ทั้งนี้ มีการใช้อ้างอิงอย่างกว้างขวางโดยนักมองโลกในแง่ดีของ AI ว่าเครื่องจักรสามารถจัดการเรื่องเงินได้โดยไม่ต้องพึ่งมนุษย์ นักวิทยาศาสตร์และนักวิจัย AI ชาวเยอรมันอย่าง Joscha Bach ก็ได้กล่าวในทำนองเดียวกันเช่นกัน
แต่ความจริงแล้วมันเป็นเช่นนั้นมากน้อยเพียงใด? รายงาน State of AI Agent Payments 2026 ของ BeInCrypto พบว่า ธุรกรรมส่วนใหญ่ของ agentic payments มีมูลค่าน้อยกว่าหนึ่งเซนต์
ในความเป็นจริง ในตัวอย่าง x402 ที่ศึกษาเป็นเวลา 35 วัน ตัวแทนทำธุรกรรม 6.4 ล้านครั้ง แต่มีเงินหมุนเวียนเพียง 120,000 USD เท่านั้น
ดังนั้น ความเชื่อมั่นต่อ AI จะห่างไกลจากความเป็นจริงเกินไปหรือไม่?
เงินจะหมุนเวียนโดยไม่ต้องมีมนุษย์จริงหรือไม่?
Joscha Bach มองว่าเงินคือแบบแผนของเหตุและผลที่ดำรงอยู่โดยอิสระจากกระดาษหรือหมึก ตามมุมมองของเขา ซอฟต์แวร์สามารถถ่ายทอดแบบแผนดังกล่าวได้ด้วยตนเอง
มันสามารถเล่นหุ้นได้อย่างสมบูรณ์โดยไม่ต้องมีการแทรกแซงจากมนุษย์ ดังนั้น อาจกล่าวได้ว่าเมื่อเงินถูกสร้างขึ้นแล้ว เงินจึงไม่จำเป็นต้องพึ่งมนุษย์ในการดำรงอยู่ ตราบใดที่ยังมีเครื่องจักรที่สามารถจัดการกับเงินได้
รายงาน State of AI Agent Payments 2026 ของ BeInCrypto แสดงให้เห็นว่า 90.8% ของธุรกรรมดังกล่าวมีมูลค่าน้อยกว่าหนึ่งเซนต์
โดยตัวแทนส่วนใหญ่ซื้อข้อมูล เช่น การตรวจสอบความปลอดภัยของ token และการค้นหาข้อมูลทางเว็บซึ่งเป็นบริการที่มีการร้องขอมากที่สุด ผลการศึกษานี้จึงชี้ให้เห็นถึงภาพความเป็นจริงของเศรษฐกิจตัวแทน มากกว่าแนวโน้มบูม
เหตุใดการชำระเงินของตัวแทนจึงยังต้องใช้ข้อจำกัดงบประมาณจากมนุษย์
รายงานดังกล่าวได้ตรวจสอบผลิตภัณฑ์ AI จำนวน 19 รายการและเวิร์กโฟลว์ทางการเงิน ตั้งแต่เครื่องมือแลกเปลี่ยนไปจนถึงระบบของธนาคาร ในกลุ่มนี้ 14 รายการสามารถดำเนินการได้เฉพาะภายใต้ขอบเขตที่บุคคลตั้งไว้ล่วงหน้าเท่านั้น
ไม่มีผลิตภัณฑ์ใดที่ให้ตัวแทนกำหนดเป้าหมายของตนเองได้ นอกจากนี้ 5 ใน 7 แพลตฟอร์มการเทรด ยังได้มีการระบุชัดเจนว่าห้ามตัวแทนถอนเงินออก
ข้อมูลการซื้อขายก็ชี้ไปในแนวทางคล้ายกัน โดยในแพลตฟอร์ม Hyperliquid แอปพลิเคชันที่ติดป้ายว่าเป็น AI นั้นจัดการเพียง 0.55% ของมูลค่าซื้อขาย 653 ล้าน USD ระหว่างวันที่ 1 ม.ค. ถึง 25 ส.ค.
ดังนั้น เครื่องมือที่ Bach อธิบายว่าเงินสร้างโดยเครื่องจักรจึงมีอยู่ในทางทฤษฎี แต่ในทางปฏิบัติ มนุษย์ยังคงเป็นผู้ร่างงบประมาณอยู่ จึงทำให้ ความเสี่ยงเรื่องขีดจำกัดการใช้จ่าย กลายเป็นประเด็นถกเถียงทางธุรกิจหลัก
จะเกิดอะไรขึ้นเมื่อซอมบี้เป็นผู้ถือกุญแจ?
Joscha Bach เรียกโปรแกรมหมากรุกว่าเป็นซอมบี้ เพราะสามารถทำงานได้ดีแต่ไร้ประสบการณ์ภายใน และหากใช้เกณฑ์เดียวกัน เอเจนต์ที่ชำระเงินเพื่อข้อมูลก็น่าจะเข้าข่ายด้วยเช่นกัน
เขาสงสัยว่า “ความรู้สึกตัว” ทำหน้าที่เหมือนอัลกอริทึมการเรียนรู้ที่ช่วยให้สมองตรวจสอบการรับรู้ของตัวเองได้ อย่างไรก็ดี นักประสาทวิทยา Anil Seth ที่ Bach โต้แย้ง กลับเสนอว่าความรู้สึกตัวอาจต้องพึ่งชีววิทยาของสิ่งมีชีวิต
อย่างไรก็ตาม เอเจนต์ในปัจจุบันยังไม่มีการตรวจสอบตัวเองแบบนั้น และความสูญเสียก็พิสูจน์ให้เห็น ในเดือนพฤษภาคม 2026 มีผู้โจมตีโพสต์ข้อความเป็นรหัสมอร์ส ซึ่งแชทบอท Grok ของ xAI เป็นผู้แปล
Bankrbot ซึ่งเป็นเอเจนต์คริปโตที่สามารถจ่ายเงินจากกระเป๋าสตางค์ที่เชื่อมไว้ ได้ปฏิบัติต่อข้อความตอบกลับนั้นเหมือนเป็นคำสั่ง และส่งโทเค็นจำนวน 175,000 USD เหตุการณ์ โจมตีด้วยรหัสมอร์ส นี้ มีการคืนเหรียญประมาณ 80% ในภายหลัง
อีกกรณีหนึ่ง ผู้โจมตีเข้าควบคุมแดชบอร์ดของ AIXBT ซึ่งเป็นเอเจนต์ AI ที่ให้ข้อมูลข่าวสารตลาด โดยการเจาะระบบนี้ได้เปลี่ยนเส้นทางเหรียญ Ethereum (ETH) จำนวน 55.5 เหรียญ หรือคิดเป็นมูลค่า 106,200 USD ตามรายงาน
ไม่มีใครสอบถามบล็อกเชนโดยตรง… แตกต่างจากมนุษย์ เอเจนต์จะไม่หยุดคิดเลยว่าตัวเลขนี้ดูผิด Rodrigo Coelho, CEO ของ Edge & Node กล่าวในรายงานของ BeInCrypto
Coelho ยังเตือนด้วยว่า ปัจจุบันเอเจนต์จำนวนมากที่อ่านข้อมูลจากแหล่งเดียวกันอาจเกิดข้อผิดพลาดเหมือนกันในเวลาเดียวกัน ซึ่งก็สอดคล้องกับข้อสังเกตของ Bach ที่ว่า AI หลายโมเดลมักเรียนรู้คุณสมบัติภายในที่คล้ายกันอย่างน่าทึ่ง
ในขณะนี้ รายงานยังไม่พบผลิตภัณฑ์ใดที่เอเจนต์ตั้งเป้าหมายด้วยตัวเอง หากวันหนึ่งเส้นแบ่งนั้นถูกข้ามไป ประเด็นเรื่องความรู้สึกก็จะไม่ใช่ปรัชญาอีกต่อไป แต่กลายเป็นเรื่องความรับผิดชอบทางกฎหมาย
