Prediction markets ถูกมองว่าเป็นเครื่องมือค้นหาความจริงของอินเทอร์เน็ต เพราะเปิดโอกาสให้ใช้เงินจริงในการขับเคลื่อนการคิดอย่างซื่อสัตย์ อย่างไรก็ตาม ตลาดเหล่านี้ยังมีช่องโหว่เชิงโครงสร้างอยู่
กระแสฮือฮา ความกลัว และการยืนยันข้อมูลที่มีอยู่ ล้วนแต่ผลักดันให้โอกาสเกิดผลลัพธ์ที่ไร้เหตุผลนั้นสูงกว่าความเป็นจริงเสมอ โดยผู้ที่มีมุมมองรอบคอบส่วนน้อยจึงสังเกตุพบรูปแบบที่คาดเดาและนำไปใช้ประโยชน์ได้
การวางเดิมพันสวนกระแสฝูงชน
Vitalik Buterin คือบุคคลสาธารณะที่ยืนยันแนวโน้มนี้เป็นรายแรกอย่างชัดเจน ในเดือนมกราคม ผู้ร่วมก่อตั้ง Ethereum ได้เปิดเผยในการสัมภาษณ์ว่า เขาสามารถทำเงินใน Polymarket ได้ 70,000 USD ด้วยกลยุทธ์นี้
Buterin อธิบายว่า เขาใช้เงิน 440,000 USD ลงทุนในสัญญาเหตุการณ์ที่เขาเรียกว่าเป็น “การคาดการณ์ที่บ้าคลั่งและไร้เหตุผล” ซึ่งกลยุทธ์ของเขาได้ผล ทำให้เขาได้ผลตอบแทน 16 เปอร์เซ็นต์อย่างสบายๆ
สิ่งที่น่าสนใจคือ วิธีคิดที่เรียบง่ายเบื้องหลังการเดิมพันของเขา แนวคิดคือค้นหาผลโหวตที่ไร้เหตุผลและไม่น่าเป็นไปได้สูงสุดซึ่งคนกำลังให้ความสนใจมากที่สุด แล้ววางเดิมพันสวนทางกับความเห็นส่วนใหญ่
บน แพลตฟอร์มตลาดคาดการณ์ สัญญาในรูปแบบนี้สามารถหาได้ง่าย
ในความเป็นจริง ในปีที่ผ่านมา ปริมาณการซื้อขายในตลาดที่ไร้เหตุผลนั้นขยายตัวขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ โดยปัจจัยสำคัญมาจากวัฏจักรข่าวสารที่มีประเด็นการเมืองเข้มข้นขึ้น และจำนวนผู้ใช้ที่เพิ่มขึ้นซึ่งพร้อมจะเสี่ยงเดิมพันมากขึ้น
นี่คือจุดที่จิตวิทยาของมนุษย์มีผล เมื่อเรื่องราวหนึ่งครอบคลุมวงจรข่าวสาร ทุกคนก็มักจะมองความเข้มข้นทางอารมณ์เป็นหลักฐานของความเป็นไปได้ในเหตุการณ์นั้น
ทวีตข่มขู่จากประธานาธิบดี การไต่สวน UFO โดยสภาคองเกรส หรือกูรูที่ตะโกนเรื่องเศรษฐกิจล่มสลาย ทั้งหมดนี้ล้วนสร้างบรรยากาศความเร่งด่วนที่ไม่เกี่ยวกับความน่าจะเป็นที่แท้จริงเลย
ผลลัพธ์จึงกลายเป็นเหตุการณ์ที่อิงอารมณ์ซึ่งถูกตั้งราคาเกินความเป็นจริงอย่างเป็นระบบ
โพลล์ที่ขัดกับสามัญสำนึก
โพลล์บน prediction market มีตั้งแต่หัวข้อคริปโต การเมือง กีฬา ไปจนถึงวัฒนธรรม โดยบางโพลล์ก็ตรงไปตรงมา เช่น ทายว่าใครจะเป็นผู้ได้รับเลือกเป็นผู้สมัครประธานาธิบดีจากพรรคเดโมแครต หรือทายแชมป์ LaLiga ประจำปีนี้
แต่หลายโพลล์ก็เกือบเลื่อนลอย ซึ่งในปีนี้พบว่ามีโพลล์ประเภทนี้จำนวนมาก หนึ่งในนั้นเกิดขึ้นช่วงต้นปีตอนที่ Trump เผชิญหน้ากับพันธมิตรยุโรปเกี่ยวกับอธิปไตยของเกาะกรีนแลนด์อย่างหนัก
นักเดิมพัน แห่กันเข้าสู่ Polymarket เพื่อทายว่า สหรัฐอเมริกาจะซื้อเกาะนี้ได้เร็วแค่ไหน แม้โอกาสจะต่ำแต่ก็แตะเพดานสูงสุดที่ 21 เปอร์เซ็นต์ตอนที่ Trump โพสต์โซเชียลมีเดียขู่จะยึดกรีนแลนด์ด้วยกำลังทหาร
แม้ว่าจะไม่ใช่เรื่องที่เป็นไปไม่ได้ แต่โอกาสที่ ทรัมป์จะรุกรานกรีนแลนด์ นั้นถือว่าไม่น่าจะเกิดขึ้นอย่างยิ่ง เพราะการกระทำเช่นนี้จะเท่ากับเป็นการโจมตีประเทศพันธมิตร NATO และอาจทำให้พันธมิตรฝั่งตะวันตกทั้งหมดแตกร้าวได้ และผลลัพธ์จะเลวร้ายอย่างมหันต์
แต่ถึงอย่างไรก็ตาม กระแสตอบรับที่ดีอย่างมากในโพลเหล่านี้กลับน่าตกใจ โดยหนึ่งในนั้นซึ่งยังเปิดอยู่ในขณะนี้และทำนายว่าทรัมป์จะเข้าครอบครองเกาะนี้ก่อนสิ้นปี 2026 หรือไม่ ได้สร้างปริมาณการเทรดเกือบ 33 ล้าน USD แล้ว
โพลที่ทำนายว่าทรัมป์จะชนะรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพก็ถูกนำไปเทรดกันมากเช่นกัน ท่ามกลางการพูดของประธานาธิบดีเองที่กล่าวถึงรางวัลนี้ต่อสาธารณะ นักเดิมพันจำนวนมากจึงลงเงินกับผลดังกล่าว โดยอัตราต่อรองของบางรายสูงถึง 14 เปอร์เซ็นต์ และ Buterin ก็เดิมพันสวนทางโดยให้เหตุผลว่ากระแสเหล่านี้ขับเคลื่อนด้วยอารมณ์มากกว่าเหตุผลหรือความเป็นไปได้จริง
สัญญาอื่นก็ถูกขับเคลื่อนด้วยกระแส hype ไม่แพ้กัน ตั้งแต่การทำนายว่ารัฐบาลสหรัฐ จะยืนยันเรื่องสิ่งมีชีวิตต่างดาว ไปจนถึงการทำนายว่าเงิน USD จะล่มสลายโดยสิ้นเชิงก่อนสิ้นปีนี้ ถึงแม้ความเป็นไปได้จะต่ำ แต่หลายสัญญาก็ได้รับการเดิมพันฝั่งบวกเป็นเลขสองหลัก
ข่าวสารบิดเบือนวิจารณญาณอย่างไร
พฤติกรรมดังกล่าวมีชื่อเรียกเฉพาะในทางเศรษฐศาสตร์เชิงพฤติกรรม โดยเป็นปรากฏการณ์ที่รู้จักกันในชื่อ narrative bias
เมื่อนำมาประยุกต์ใช้กับจิตวิทยาของตลาดทำนาย จะสะท้อนถึงแนวโน้มในการพิจารณาว่าเรื่องราวที่ดราม่าหรือจับใจขนาดไหนเป็นมาตรวัดว่ามันจะเกิดขึ้นจริงมากน้อยเพียงใด
ยิ่งสถานการณ์ใดปรากฏบนหน้าสื่อต่างๆมากเท่าไร ก็จะยิ่งรู้สึกว่าสิ่งนั้นมีความเป็นไปได้ที่จะเกิดขึ้นสูงขึ้น แม้ข้อเท็จจริงแท้จริงจะไม่รองรับก็ตาม
Eric Zitzewitz ศาสตราจารย์เศรษฐศาสตร์แห่ง Dartmouth College ผู้ศึกษาตลาดทำนาย กล่าวในสัมภาษณ์กับ Ipsos เมื่อเดือนตุลาคมที่ผ่านมาว่า การเมืองและกีฬาเป็นพื้นที่ที่เอื้อต่อการบิดเบือนลักษณะนี้เป็นพิเศษ
เขายังระบุอีกว่าปัจจัยนี้จำเป็นต่อการทำงานของอุตสาหกรรมนี้ เพราะหากไม่มีผู้เล่นกลุ่มนี้ เทรดเดอร์ที่มีข้อมูลดีเช่น Buterin ก็จะไม่มีคู่แข่งในการซื้อขาย
เพื่อให้ตลาดทำงานได้ คุณต้องมีทั้งคนที่มั่นใจเกินเหตุ หรือคนที่ยอมเสียเงินโดยเฉลี่ยเพราะความสนุก เขากล่าว
อคติยืนยันความเชื่อทำให้ปัญหานี้ชัดเจนยิ่งขึ้น
นักเดิมพันที่เชื่ออยู่แล้วว่า Trump เป็นผู้สร้างความเปลี่ยนแปลงที่แหวกแนว มักมองว่าการบุกกรีนแลนด์นั้นเป็นไปได้ ผู้ที่ได้รับอิทธิพลจากการพูดถึง UFO มาหลายปีก็มักเห็นว่าการไต่สวนของสภาคือจุดเปลี่ยนสำคัญ
เมื่อโอกาสชนะในตลาดเริ่มพุ่งสูงขึ้น การเคลื่อนไหวนั้นเองกลับกลายเป็นสัญญาณ
เช่นเดียวกับ memecoin ที่ถูกกระแสความตื่นเต้นจับจ้องอยู่ นักลงทุนหน้าใหม่จะตีความความกระตือรือร้นของฝูงชนว่าเป็นภูมิปัญญารวม และรีบกระโจนเข้าไป ทำให้โอกาสยิ่งสูงขึ้นอีก ตอนนั้น ตลาดจะไม่สะท้อนความเป็นไปได้อีกต่อไป แต่แปรเปลี่ยนเป็นการสะท้อนแรงเหวี่ยงแทน
รูปแบบนี้เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำอีกจนกลุ่มนักเทรดที่มีวินัยจำนวนน้อยสามารถสร้างกลยุทธ์เพื่อหาประโยชน์จากมันได้ Buterin นั้นโดดเด่นที่สุด แต่ก็ไม่ได้อยู่คนเดียว
วิทยาศาสตร์เบื้องหลังการเดิมพันที่น่าเบื่อ
Domer หนึ่งในนักเดิมพันรายใหญ่ของ Polymarket และอดีตนักโป๊กเกอร์อาชีพ ได้ชนะเดิมพันในแพลตฟอร์มนี้ถึง USD 400,000 ด้วยแนวทางขัดแย้งที่คล้ายคลึงกัน
ชัยชนะที่โดดเด่นที่สุดของเขาคือเดิมพัน USD 100,000 ว่า Cardinal Robert Francis Prevost จะได้เป็นพระสันตะปาปาคนต่อไป ขณะนั้นตลาดให้โอกาส Prevost แค่ 5 เปอร์เซ็นต์
Domer เคยทำแบบนี้มาก่อน เช่น ทายถูกว่า Sam Bankman-Fried จะถูกตัดสินจำคุก 25 ปี และ Sam Altman จะถูกปลดจากตำแหน่ง CEO ของ OpenAI ในปี 2023
เมื่อดูจากการเดิมพันนับร้อยครั้ง กลยุทธ์นี้ยังคงได้เปรียบ และมีข้อมูลสนับสนุนเหตุผล
Polymarket เปิดเผยหน้าความแม่นยำของตัวเองว่า 73.3 เปอร์เซ็นต์ของตลาดที่มีการตัดสินทั้งหมดในแพลตฟอร์มจบลงด้วย “No”
คำถามส่วนใหญ่จะ ตั้งกรอบไว้กับเหตุการณ์เฉพาะ ที่ต้องเกิดขึ้นก่อนถึงเส้นตาย นั่นหมายความว่าสถานการณ์เดิมย่อมได้เปรียบเป็นพิเศษ
วิศวกรชื่อ Sterling Crispin ได้ยืนยันลักษณะนี้โดยสร้างบอทที่ซื้อ ‘No’ อัตโนมัติในทุกตลาดที่ไม่เกี่ยวกับกีฬา อัตราการสำเร็จของเขาเกือบตรงกับข้อมูลของ Polymarket ตามผลการค้นพบของเขา มีการเดิมพันถึง 73.4% บนแพลตฟอร์มที่เหตุการณ์ไม่เกิดขึ้นจริง
ข้อได้เปรียบด้านขัดแย้งจึงไม่ใช่ความลับลึกลับอะไร มันมีอยู่เพราะความไม่มีเหตุผลของมนุษย์เป็นลักษณะถาวรในตลาดเหล่านี้ ไม่ใช่ข้อผิดพลาดที่ต้องแก้ไข





